Farkındalık
İlişkide Kırmızı Bayraklar: Love Bombing, Breadcrumbing ve Ghosting Ne Demek?
Red flag, love bombing, breadcrumbing, ghosting... Tanışma dünyasının sözlüğü hızla büyüyor. Bu terimler ne anlama geliyor, gerçek hayatta nasıl görünüyor ve ne zaman bir uyarı işaretinden fazlası oluyor?
6 dk okuma
Arkadaşınla konuşurken “Bu tam bir red flag” dediğin oldu mu? İlişkiler hakkındaki konuşmalar son yıllarda İngilizceden gelen yeni kelimelerle doldu. Bu kelimelerin bir faydası var: Yaşadığın ama adını koyamadığın bir durumu tanımana yardım ediyorlar. Bir sakıncası da var: Her tuhaf davranışı bir etikete sığdırmak kolaylaşıyor.
Bu yazıda en sık duyulan terimleri okunuşları, Türkçe karşılıkları ve gerçek hayatta nasıl göründükleriyle anlatıyoruz. Hiçbiri bir teşhis değil; hepsi bir davranış örüntüsünü tarif eden gündelik kelimeler.
Red flag ne demek?
Tersi de var: Green flag (yeşil bayrak), güven veren ve sağlıklı bir ilişkiye işaret eden davranışlar için kullanılır. Söz verdiği saatte gelmek, “hayır” dediğinde ısrar etmemek, hatasını kabul edebilmek birer yeşil bayraktır.
Kırmızı bayrağı yeşilinden ayırırken üç soru işe yarar: Bu davranış bir kez mi oldu, yoksa tekrar ediyor mu? Konuştuğunuzda değişiyor mu? Ve en önemlisi: Bu kişinin yanında kendini nasıl hissediyorsun?
Love bombing nedir?
Yeni bir ilişkinin başında herkes heyecanlıdır. Love bombing’i bu heyecandan ayıran şey hız, yoğunluk ve baskıdır: İki günlük tanışıklıktan sonra “ruh eşim” demek, her saat cevap beklemek, senin daha yavaş gitmek istemene kırılmak. Çoğu zaman bir de dönüm noktası gelir: Yoğun ilgi bir anda soğur ya da kontrole dönüşür.
- Kaan, 23:47: Seni tanıyalı iki gün oldu ama hayatımda hiç kimseyle böyle hissetmedim.
- Kaan, 23:48: Ciddiyim, sen benim aradığım kişisin. Yarını beklemeyelim, şimdi arayabilir miyim?
- Sen, 23:58: Çok tatlısın ama daha yeni tanışıyoruz, biraz yavaş gidelim :)
- Kaan, 23:59: Neden bu kadar mesafelisin? Ben her şeyimi ortaya koyuyorum.
Love bombing akademik bir tanı değil, gündelik bir terimdir. Ama dayandığı kural sağlamdır: Güven zamanla oluşur. Seni henüz tanımayan birinin bu kadar emin olması, durup düşünmeye değer. Aşırı hızlı duygusal yoğunluk, çevrim içi dolandırıcılığın da sık görülen bir başlangıcıdır.
Breadcrumbing nedir?
Adını masallardaki ekmek kırıntısı izinden alır: Umudunu kesmeyeceğin kadar ilgi gelir, ama yol hiçbir yere varmaz. Haftalarca sessizlikten sonra gelen bir “napıyosun”, hiç gerçekleşmeyen buluşma planları, hikâyelerine bırakılan beğeniler...
İspanya’da 18-40 yaş arası 626 yetişkinle yapılan bir çalışmada breadcrumbing yaşadığını söyleyenler daha düşük yaşam doyumu, daha fazla yalnızlık ve çaresizlik duygusu bildirdi (Navarro ve diğerleri, 2020). Yani bu belirsizliğin seni yormasının bir nedeni var.
Ne yapabilirsin? Belirsizliği bitirmek için somut bir şey iste: “Gerçekten görüşmek istiyorsan bu hafta bir gün belirleyelim.” Cevap yine belirsizse, bu da bir cevaptır.
Ghosting nedir?
Ghosting, çevrim içi tanışmanın en bilinen terimi. Genç yetişkinlerle yapılan nitel bir araştırmada katılımcıların çoğu hem ghosting yapan hem de ghosting’e uğrayan taraf olduğunu anlattı (LeFebvre ve diğerleri, 2019). İlginç bir bulgu daha var: İlişkilerin “ya kaderdir ya değildir” diye işlediğine güçlü biçimde inananlar ghosting’e daha olumlu bakıyor ve onu daha sık kullanıyor; ilişkilerin emekle büyüdüğüne inananlarda ise tablo tersine dönüyor (Freedman ve diğerleri, 2019).
Ghosting’e uğramak acıtır, çünkü açıklaması olmayan bir bitişi anlamlandırmak zordur. Bu noktada şunu hatırlamak işe yarar: Ghosting karşı tarafın iletişim biçimi hakkında bilgi verir, senin değerin hakkında değil.
Bir istisna da var: Kendini rahatsız ya da tehdit altında hissettiğin bir konuşmayı açıklama yapmadan bitirmek ghosting değil, kendini korumaktır. Güvenliğin söz konusuysa kimseye açıklama borçlu değilsin.
Sık duyulan diğer terimler
| Terim | Ne demek? | Nasıl görünür? |
|---|---|---|
| Benching (bençing) | Seni “yedek kulübesinde” tutmak | Arada bir yazar, hiç plan yapmaz ama seni bırakmaz da |
| Orbiting (orbiting) | Yörüngede kalmak | Yazışmayı keser ama hikâyelerini izlemeye, beğenmeye devam eder |
| Zombieing (zombiing) | Ölüden dönmek | Aylarca kaybolduktan sonra hiçbir şey olmamış gibi yazar |
| Gaslighting (gaslayting) | Gerçekliğini sorgulatmak | “Öyle bir şey söylemedim, sen çok hassassın” diyerek yaşadığını inkâr eder |
Bu dördünden gaslighting ötekilerden ayrılır: Kırıcı bir alışkanlık değil, bir kişinin kendi algısına güvenini sarsan ciddi bir manipülasyon biçimidir.
Ne zaman bir uyarı işaretinden fazlasıdır?
Yukarıdaki davranışların çoğu kırıcıdır ama tehlikeli değildir. Bazı davranışlar ise doğrudan güvenliğinle ilgilidir ve “Bir süre daha bakayım” denecek türden değildir:
- Telefonunu karıştırmak, nerede ve kiminle olduğunu sürekli denetlemek
- Seni arkadaşlarından ve ailenden uzaklaştırmaya çalışmak
- Tehdit etmek ya da öfkesinden korkmana yol açmak
- Para, hediye kartı ya da yatırım istemek
- Sana fiziksel olarak zarar vermek ya da zarar vermekle korkutmak
Böyle bir durumda yalnız değilsin. Acil bir tehlikede 112’yi arayabilirsin. Emniyet Genel Müdürlüğü’nün KADES uygulaması, tek tuşla konumunu en yakın polis birimine iletir. ALO 183 Sosyal Destek Hattı ise 7 gün 24 saat danışmanlık ve yönlendirme hizmeti verir (İçişleri Bakanlığı: KADES).
Kırmızı bayrak mı, yeşil bayrak mı?
Kırmızı bayrak: “Hayır” dediğinde sitem eder, küser ya da ısrar eder.
Yeşil bayrak: “Hayır” dediğinde anlayışla karşılar, konuyu zorlamaz.
Kırmızı bayrak: Tartışmalarda hep haklıdır, hatasını asla kabul etmez.
Yeşil bayrak: Yanıldığında “Haklısın, özür dilerim” diyebilir.
Kırmızı bayrak: Eski sevgililerinin hepsini “deli” diye anlatır.
Yeşil bayrak: Geçmiş ilişkilerinden ne öğrendiğini anlatabilir.
Kırmızı bayrak: Seni tanımadan büyük vaatlerde bulunur.
Yeşil bayrak: Sözleri zamanla davranışlarıyla örtüşür.
Kırmızı bayrak: Görüntülü görüşmeyi ve buluşmayı sürekli erteler.
Yeşil bayrak: Görüntülü görüşmeye ve halka açık bir yerde buluşmaya açıktır.
Sonuç
Yeni kelimeler yaşadığını adlandırmana yardım eder; ama bir etiket hikâyenin tamamını anlatmaz. Tek bir davranıştan çok tekrar eden örüntülere, sözlerden çok davranışlara ve en çok da kendi hislerine güven. Birinin yanında sürekli tedirgin, suçlu ya da kafası karışık hissediyorsan, bu his de bir bilgidir.
Karşındakinin niyetini okumak için ciddi düşünen erkek nasıl anlaşılır yazımıza da göz atabilirsin.
Bu yazı genel bilgi amaçlıdır; psikolojik danışmanlık, hukuki destek ya da terapi yerine geçmez.
hemdem ekibi
Yazılarımız ilişki psikolojisi araştırmalarına dayanır; kaynaklar yazı içinde bağlantılıdır. Genel bilgi amaçlıdır, psikolojik danışmanlık ya da terapi yerine geçmez.